ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचे निधन; वयाच्या ७५व्या वर्षी घेतला अखेरचा श्वास
गोवा प्रतिनिधी : हिंदी आणि मराठी चित्रपटसृष्टीतील आपल्या दमदार अभिनयाने आणि प्रभावी संवादफेकीने लाखो प्रेक्षकांच्या मनावर अधिराज्य गाजवणारे ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचे गुरुवारी, ८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी निधन झाले. ते ७५ वर्षांचे होते. गोव्यातील त्यांच्या निवासस्थानी त्यांना तीव्र स्वरूपाचा कार्डियाक अरेस्ट आला. त्यानंतर त्यांना तातडीने वैद्यकीय उपचारासाठी रुग्णालयात दाखल करण्यात आले; मात्र डॉक्टरांच्या अथक प्रयत्नांनंतरही त्यांना वाचवता आले नाही.

मिळालेल्या माहितीनुसार, नाना पाटेकर यांना पहाटे अचानक हृदयविकाराचा गंभीर झटका आला. त्यांची प्रकृती बिघडल्यानंतर त्यांना तातडीने रुग्णालयात नेण्यात आले. रुग्णालयातील वैद्यकीय पथकाने त्यांना वाचवण्यासाठी सुमारे ४५ मिनिटे सातत्याने CPR अर्थात कार्डिओपल्मोनरी रिससिटेशन केले. मात्र उपचारांना अपेक्षित प्रतिसाद मिळाला नाही. पहाटे सुमारे ५ वाजून २० मिनिटांनी त्यांना मृत घोषित करण्यात आले.
मणिपाल रुग्णालयातील डॉक्टर डॉ. शेखर सालकर यांनी नाना पाटेकर यांच्या निधनाची माहिती दिल्याचे वृत्त आहे. या प्रकरणी मेडिको-लीगल केस (MLC) नोंदवण्यात आली असून मृत्यूचे नेमके वैद्यकीय कारण अधिक स्पष्ट होण्यासाठी पोस्टमॉर्टेम करण्यात येणार असल्याची माहिती समोर आली आहे. त्यामुळे प्राथमिक कारण म्हणून कार्डियाक अरेस्ट समोर आले असले तरी अंतिम वैद्यकीय निष्कर्ष संबंधित प्रक्रियेनंतर स्पष्ट होणार आहेत.
नाना पाटेकर हे केवळ अभिनेते नव्हते, तर भारतीय चित्रपटसृष्टीतील आपल्या वेगळ्या अभिनयशैलीमुळे त्यांनी स्वतंत्र स्थान निर्माण केले होते. पडद्यावर एखादी व्यक्तिरेखा साकारताना तिच्यातील भावनिक संघर्ष, राग, वेदना, संवेदनशीलता आणि वास्तववादी बाजू अत्यंत प्रभावीपणे प्रेक्षकांसमोर मांडण्याची त्यांची खासियत होती.
मराठी रंगभूमीपासून सुरू झालेला त्यांचा प्रवास पुढे हिंदी चित्रपटसृष्टीपर्यंत पोहोचला. अनेक दशकांच्या कारकिर्दीत त्यांनी विविध प्रकारच्या भूमिका साकारल्या. गंभीर आणि सामाजिक आशयाच्या चित्रपटांपासून ते व्यावसायिक मनोरंजन करणाऱ्या चित्रपटांपर्यंत त्यांनी आपल्या अभिनयाची छाप सोडली.
‘परिंदा’, ‘प्रहार’, ‘क्रांतिवीर’, ‘तिरंगा’, ‘खामोशी: द म्युझिकल’, ‘अग्निसाक्षी’, ‘अब तक छप्पन’, ‘वेलकम’ यांसारख्या चित्रपटांमधील त्यांच्या भूमिका विशेष गाजल्या. त्यांच्या अभिनयातील तीव्रता आणि संवादफेकीची शैली ही त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाची खास ओळख बनली.
विशेष म्हणजे, नाना पाटेकर यांनी केवळ अभिनेता म्हणूनच नव्हे, तर दिग्दर्शक म्हणूनही काम केले. ‘प्रहार: द फायनल अटॅक’ या चित्रपटाचे दिग्दर्शन त्यांनी केले होते. त्यामुळे भारतीय चित्रपटसृष्टीतील त्यांच्या योगदानाचा आवाका केवळ अभिनयापुरता मर्यादित राहिला नाही.
नाना पाटेकर यांच्या अभिनयाची दखल राष्ट्रीय पातळीवरही घेण्यात आली. त्यांच्या दमदार अभिनयासाठी त्यांना राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारासह विविध प्रतिष्ठित पुरस्कारांनी गौरवण्यात आले. त्यांच्या कारकिर्दीतील योगदानाबद्दल भारत सरकारने त्यांना पद्मश्री या नागरी सन्मानानेही गौरवले होते.
त्यांच्या अभिनयातील वास्तववाद हा त्यांच्या लोकप्रियतेचा मोठा भाग होता. ते एखादी भूमिका साकारताना त्या व्यक्तिरेखेच्या भावविश्वात पूर्णपणे शिरून अभिनय करीत असल्याचे त्यांच्या अनेक भूमिका पाहताना जाणवते. त्यामुळे त्यांचे अनेक संवाद आणि प्रसंग आजही प्रेक्षकांच्या स्मरणात आहेत.
नाना पाटेकर यांचे मराठी रंगभूमीशी असलेले नाते विशेष महत्त्वाचे होते. मराठी नाट्यविश्वात काम करताना त्यांनी अनेक दिग्गज कलाकारांसोबत रंगभूमी गाजवली. त्यांच्या अभिनयातील नैसर्गिकपणा आणि प्रभावी संवादफेकीमुळे रंगभूमीवरील त्यांच्या भूमिका प्रेक्षकांच्या लक्षात राहिल्या.
नुकतेच ज्येष्ठ अभिनेते अशोक सराफ यांनी नाना पाटेकर यांच्याशी संबंधित एक जुना रंगभूमीवरील प्रसंग सांगितला होता. ‘हमीदाबाईची कोठी’ या नाटकाच्या काळातील आठवणी सांगताना अशोक सराफ यांनी नाना पाटेकर यांच्या मदतीचा किस्सा सांगितला होता. त्यांच्या या आठवणींची चर्चा ७ ऑक्टोबर रोजीही माध्यमांमध्ये झाली होती.
मात्र त्यानंतर अवघ्या काही तासांतच नाना पाटेकर यांच्या निधनाची धक्कादायक बातमी समोर आल्याने त्यांच्या चाहत्यांमध्ये आणि कलाविश्वात हळहळ व्यक्त होत आहे.
नाना पाटेकर यांच्या निधनाची बातमी गुरुवारी सकाळी समोर आल्यानंतर हिंदी आणि मराठी चित्रपटसृष्टीत शोककळा पसरली. त्यांच्या अचानक जाण्याने चाहत्यांनाही मोठा धक्का बसला आहे.
गेल्या अनेक दशकांमध्ये नाना पाटेकर यांनी विविध प्रकारच्या व्यक्तिरेखा साकारून भारतीय चित्रपटसृष्टीत आपला ठसा उमटवला. त्यांच्या आवाजातील ठामपणा, संवादातील धार आणि व्यक्तिरेखांमधील भावनिक खोली ही त्यांची वैशिष्ट्ये होती.
त्यांच्या निधनामुळे भारतीय चित्रपटसृष्टीने एक अत्यंत प्रभावी आणि अष्टपैलू कलाकार गमावला आहे. मराठी रंगभूमी, मराठी चित्रपटसृष्टी आणि हिंदी सिनेमासाठीही त्यांचे योगदान दीर्घकाळ स्मरणात राहणार आहे.

नाना पाटेकर यांच्या निधनाचे वृत्त समोर आल्यानंतर त्यांच्या चाहत्यांमध्ये दुःखाची लाट पसरली आहे. सोशल मीडियावर अनेक चाहते आणि कलाकार त्यांच्या आठवणींना उजाळा देत श्रद्धांजली व्यक्त करत आहेत.
त्यांनी साकारलेल्या विविध भूमिका, दमदार संवाद आणि पडद्यावरील त्यांची प्रभावी उपस्थिती यामुळे नाना पाटेकर हे नाव भारतीय प्रेक्षकांच्या मनात कायम राहणार आहे.
वयाच्या ७५व्या वर्षी त्यांच्या निधनाने एका मोठ्या अभिनय पर्वाचा अंत झाला आहे. त्यांच्या निधनाची अंतिम वैद्यकीय माहिती पोस्टमॉर्टेम आणि संबंधित वैद्यकीय प्रक्रियेनंतर अधिक स्पष्ट होणार आहे. सध्या उपलब्ध माहितीनुसार, तीव्र कार्डियाक अरेस्ट हे त्यांच्या निधनामागील प्राथमिक कारण असल्याचे सांगण्यात येत आहे.
नाना पाटेकर यांच्या निधनाने भारतीय चित्रपटसृष्टीतील एक दमदार आवाज कायमचा शांत झाला आहे. त्यांच्या अभिनयाचा ठसा आणि त्यांनी साकारलेल्या असंख्य व्यक्तिरेखा मात्र प्रेक्षकांच्या स्मरणात कायम राहतील.
भावपूर्ण श्रद्धांजली!
