प्रश्नच विचारला नाही, तरी ‘हाडांवरचा पत्रकार’ अशी टिप्पणी; पोलीस अधिकाऱ्याच्या वक्तव्यावर सवाल

बारामती | प्रतिनिधी

पत्रकारिता करताना प्रशासनातील अधिकारी, कर्मचारी तसेच विविध शासकीय यंत्रणांशी संवाद साधणे हा पत्रकारांच्या दैनंदिन कामाचा एक भाग असतो. मात्र, बारामती शहर पोलीस ठाण्याच्या बाहेर एका पत्रकाराशी झालेल्या सहज संवादादरम्यान एका पोलीस अधिकाऱ्याने “तू हाडांवरचा पत्रकार आहेस” असे शब्द वापरल्याचा दावा संबंधित पत्रकाराने केला आहे. विशेष म्हणजे, या वेळी संबंधित पत्रकाराने अधिकाऱ्याला कोणताही प्रश्न विचारला नसल्याचे त्याने स्पष्ट केले आहे. त्यामुळे या वक्तव्याचा संदर्भ काय होता, असा सवाल उपस्थित होत आहे.

मिळालेल्या माहितीनुसार, संबंधित पोलीस अधिकारी माळेगाव येथून बारामती शहर पोलीस ठाण्याच्या बाहेर आले होते. त्यावेळी पत्रकार आणि पोलीस अधिकारी यांची सहजासहजी समोरासमोर भेट झाली. या भेटीदरम्यान कोणत्याही बातमीसंदर्भात प्रश्नोत्तरांचा प्रसंग नसताना दोघांमध्ये संवाद झाला. याच संवादाच्या वेळी संबंधित अधिकाऱ्याने पत्रकाराला उद्देशून “तू हाडांवरचा पत्रकार आहेस” असे शब्द वापरल्याचा पत्रकाराचा दावा आहे.

या घटनेमुळे आता पत्रकार आणि पोलिस प्रशासन यांच्यातील संवादाच्या पातळीबाबत प्रश्न उपस्थित होऊ लागले आहेत. पत्रकाराने अधिकाऱ्याला कोणताही प्रश्न विचारला नसताना अशा प्रकारची टिप्पणी का करण्यात आली, असा सवाल संबंधित पत्रकाराकडून उपस्थित करण्यात येत आहे.

प्रश्नच नव्हता, मग टिप्पणी कशासाठी?

एखाद्या पत्रकाराने पोलिस अधिकाऱ्याला एखाद्या प्रकरणाबाबत प्रश्न विचारला आणि त्यावर अधिकारी नाराज झाला, तर त्या प्रश्नाचे उत्तर देणे किंवा अधिकृत भूमिका मांडणे हा योग्य मार्ग आहे. मात्र, संबंधित पत्रकाराच्या म्हणण्यानुसार या प्रसंगी कोणताही प्रश्न विचारण्यात आला नव्हता. त्यामुळे सहज झालेल्या संवादात पत्रकाराला उद्देशून अशा प्रकारचे शब्द वापरण्याची आवश्यकता काय होती, हा मुद्दा आता चर्चेत आला आहे.

पत्रकारिता ही केवळ बातमी प्रसिद्ध करण्यापुरती मर्यादित नसून, नागरिकांच्या समस्या प्रशासनापर्यंत पोहोचवण्याचे माध्यम म्हणूनही तिच्याकडे पाहिले जाते. त्यामुळे पत्रकार आणि प्रशासनातील अधिकारी यांच्यातील संवाद हा परस्पर सन्मानावर आधारित असणे अपेक्षित आहे.

‘हाडांवरचा पत्रकार’ या शब्दप्रयोगाचा अर्थ काय?

“हाडांवरचा पत्रकार” हा शब्दप्रयोग नेमक्या कोणत्या अर्थाने करण्यात आला, याबाबत संबंधित अधिकाऱ्यांकडून अद्याप अधिकृत स्पष्टीकरण समोर आलेले नाही. हा शब्द विनोदाने, रागातून, उपरोधाने किंवा अन्य कोणत्या संदर्भात वापरण्यात आला, हे अधिकाऱ्यांची बाजू समोर आल्यानंतरच स्पष्ट होऊ शकते.

मात्र, पत्रकाराच्या म्हणण्यानुसार हा शब्दप्रयोग त्याला उद्देशून करण्यात आला असल्याने त्याला तो अवमानकारक वाटला आहे. त्यामुळे या प्रकरणाकडे वैयक्तिक वाद म्हणून न पाहता शासकीय अधिकारी आणि माध्यम प्रतिनिधी यांच्यातील संवादाची मर्यादा काय असावी, या व्यापक दृष्टिकोनातून पाहण्याची गरज व्यक्त होत आहे.

पत्रकाराने प्रश्न विचारणे हा गुन्हा नाही; पण येथे प्रश्नच नव्हता!

पत्रकाराने प्रशासनाला प्रश्न विचारणे, माहिती मागणे किंवा एखाद्या घटनेबाबत अधिकाऱ्यांची भूमिका जाणून घेणे हा पत्रकारितेचा भाग आहे. मात्र, या घटनेत संबंधित पत्रकाराच्या म्हणण्यानुसार त्याने त्या वेळी कोणताही प्रश्न विचारलेला नव्हता.

त्यामुळे “प्रश्न विचारला म्हणून नाराजी झाली का?” हा मुद्दाच या प्रकरणात लागू होत नसल्याचे पत्रकाराचे म्हणणे आहे. मग नेमक्या कोणत्या कारणामुळे संबंधित शब्द वापरण्यात आले, याबाबत स्पष्टीकरण मिळणे गरजेचे असल्याचे मत व्यक्त केले जात आहे.

वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी वस्तुस्थिती तपासावी

या घटनेची माहिती वरिष्ठ पोलीस अधिकाऱ्यांपर्यंत पोहोचल्यास त्यांनी संपूर्ण प्रकरणाची वस्तुस्थिती जाणून घ्यावी, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. प्रत्यक्ष संवाद कोणत्या परिस्थितीत झाला, त्या वेळी कोण कोण उपस्थित होते, नेमके शब्द कोणत्या संदर्भात वापरण्यात आले आणि संबंधित अधिकाऱ्याची भूमिका काय आहे, याची पडताळणी झाल्यास प्रकरणातील सत्य अधिक स्पष्ट होऊ शकते.

दरम्यान, पत्रकाराचा सन्मान राखणे जितके महत्त्वाचे आहे, तितकेच संबंधित अधिकाऱ्याची बाजू ऐकून घेणेही पत्रकारितेच्या दृष्टीने आवश्यक आहे. त्यामुळे या प्रकरणात संबंधित पोलीस अधिकाऱ्यांची अधिकृत प्रतिक्रिया मिळाल्यानंतर ती देखील बातमीत प्रसिद्ध करण्यात येईल.

व्यक्तीविरोधात नव्हे, तर वक्तव्याबाबत सवाल

या घटनेनंतर संबंधित पत्रकाराने कोणत्याही व्यक्तीविरोधात वैयक्तिक मोहीम न राबवता, “पत्रकाराला अशा शब्दांत संबोधणे योग्य आहे का?” हा प्रश्न उपस्थित केला आहे.

पत्रकार आणि पोलीस प्रशासन हे दोन्ही समाजव्यवस्थेतील महत्त्वाचे घटक आहेत. पोलिसांकडून कायदा व सुव्यवस्था राखण्याचे काम केले जाते, तर माध्यमांकडून नागरिकांच्या समस्या, प्रशासनाची भूमिका आणि सार्वजनिक प्रश्न समाजासमोर मांडले जातात. त्यामुळे दोन्ही घटकांमध्ये परस्पर आदर आणि संवाद राहणे आवश्यक आहे.

एका सहज भेटीत झालेल्या कथित वक्तव्यामुळे निर्माण झालेला हा प्रश्न आता केवळ एका पत्रकारापुरता मर्यादित न राहता, अधिकारी आणि पत्रकार यांच्यातील संवादाची शिस्त व मर्यादा याबाबतचा प्रश्न ठरत आहे.

आता संबंधित पोलीस अधिकाऱ्यांचे स्पष्टीकरण काय? “हाडांवरचा पत्रकार” या शब्दप्रयोगाचा नेमका अर्थ काय होता? आणि पत्रकाराने प्रश्नच विचारला नसताना अशी टिप्पणी का करण्यात आली? याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.